Tak zwane przepisy przejściowe, czyli przepisy, które określają, co obowiązuje na styku regula­cji dotychczasowych i nowych, to zawsze trudny temat. I – jak to zwykle bywa – łatwiej zadać py­tanie, niż udzielić odpowiedzi.

Jedna z warszawskich spółdzielni pracy twórczej archi­tektów zwróciła się w marcu tego roku do Ministerstwa Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z następują­cym wnioskiem o interpretację przepisów z zakresu bu­downictwa:

Rozporządzenie ministra gospodarki przestrzennej i budownictwa z dnia 14.12.1994 r. w sprawie warun­ków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. nr 10 z dnia 8.02.1995 r.), obo­wiązujące od dnia 1.05.1995 r. wywołuje sporo nieporo­zumień przy uzgadnianiu i odbiorze realizowanych bu­dynków. Nieporozumienia te wynikają z faktu niezamieszczenia w treści wykazu wcześniejszych uregulowań, które niniejsze rozporządzenie anuluje. Szczególnie chodzi o niżej wymienione:

-  Rozporządzenie MAiGTiOŚ z 3.07.1980 r. pz.U. nr 17 z 14.08.1980 r.) w sprawie warunków technicznych, ja­kim powinny odpowiadać budynki,

-  Zarządzenie nr 60 MBiPMB z 29.12.1970 r. (Dz.Min.Bud. nr 1 z 1971 r.) w sprawie warunków tech­nicznych, jakim powinny odpowiadać instalacje wodo­ciągowe i kanalizacyjne,

-  Zarządzenie MBiPMB nr 62 z 30.12.1970 r. (Dz.Min.Bud. nr 2 z 1971 r.) w sprawie warunków tech­nicznych, jakim powinny odpowiadać instalacje gazowe. Uprzejmie prosimy o jednoznaczną interpretację

w/w przepisów. Prezes Zarządu (-)

Ministerstwo udzieliło w tej sprawie następującej od­powiedzi:

Departament Architektury i Polityki Budowlanej uprzej­mie wyjaśnia: wymienione, w Państwa piśmie z dnia 18 marca br., zarządzenia MBiPMB z 1970 r. dotyczące in­stalacji wodociągowych, kanalizacyjnych oraz gazo­wych, jak również rozporządzenie MAiGTiOŚ z 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim po­winny odpowiadać budynki, zostały anulowane z mocy art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo bu­dowlane (Dz.U. nr 89 poz. 414). Natomiast rozporządze­nie ministra gospodarki przestrzennej i budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków tech­nicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, zawiera regulacje prawne zawarte w w/w aktach wykonawczych.

Dyrektor Departamentu (-)

Sądzę, że ta wymiana korespondencji, a zwłaszcza mi­nisterialna odpowiedź, wymagają skomentowania.

Zacznijmy od przytoczenia powołanego w odpowiedzi art. 107 nowego Prawa budowlanego, a także art. 108:

Art. 107.

1.  Traci moc ustawa z dnia 24 października 1974 r. – Pra­wo budowlane (…).

2.  Do czasu wydania przepisów wykonawczych, przewi­dzianych w ustawie, nie dłużej jednak niż przez okres 3 miesięcy od dnia jej wejścia w życie, zachowują moc przepisy dotychczasowe, jeżeli nie są z nią sprzeczne. Art. 108. Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1995 r.

Jak z tego widać, art. 107 ust. 1 nie „anuluje” dosłownie przepisów wykonawczych, a tylko poprzednio obowią­zującą ustawę. W nowych aktach wykonawczych nie ma też zapisu, że uchylają one lub zastępują unormowania dotychczasowe. Czyżby zatem „dziura” legislacyjna? Wyraźnie powiem, że błędu w regulacji prawnej nie ma. Ale żeby sprawa była jasna, niezbędne jest wskazanie, że utrata mocy (a nie „anulowanie”) poprzednich aktów wykonawczych jest wynikiem zastosowania – prawnie zdefiniowanej – jednej z zasad techniki legislacyjnej. Wyraża ją § 23 ust. 1 uchwały nr 147 Rady Ministrów z dnia 5 listopada 1991 r. w sprawie zasad techniki prawodawczej (Mon. Pol. z 1991 r. nr 44, poz. 310):

Jeżeli uchyla się ustawę, na podstawie której wydano akt wykonawczy, albo uchyla się lub zmienia jedynie przepis ustawy upoważniający wydania aktu wykonawczego, to oznacza to, że taki akt wykonawczy traci moc obowią­zującą z dniem wejścia w życie nowej ustawy.

Ponieważ zaś – w granicach określonych powołanymi zasadami techniki prawodawczej – moc dotychczaso­wych przepisów przedłużono jeszcze maksymalnie o 3 miesiące, poprzednie akty wykonawcze utraciły defini­tywnie moc z dniem 1 kwietnia 1995 r. Niestety, lapsusem jest drugie stwierdzenie Minister­stwa, że „rozporządzenie (…) z 14 XII 1994 r. (…) zawiera regulacje prawne zawarte w w/w aktach wykonaw­czych” (czyli tych, które „zostały anulowane”). Zapewne Autor miał na myśli nie więcej niż to, że ta sama proble­matyka jest obecnie normowana nowymi warunkami technicznymi – bo przecież wiemy, iż nowa regulacja w niektórych kwestiach odbiega od dotychczasowej.